O zabiegu
Osteotomia korekcyjna okołokolanowa
Osteotomia korekcyjna to operacja, która zmienia oś kończyny dolnej, aby przenieść obciążenie z uszkodzonego przedziału stawu kolanowego na przedział zdrowy.
Punktem wyjścia jest obserwacja, że kolano rzadko zużywa się równomiernie. U osób z kolanami szpotawymi (nogi w kształcie litery O) przeciążony jest przedział przyśrodkowy, u osób z kolanami koślawymi (kształt litery X) — boczny. Nieprawidłowa oś działa jak stale przesunięty punkt podparcia: jeden przedział pracuje ponad miarę i niszczy się szybciej, podczas gdy drugi pozostaje zdrowy.
Na czym polega zabieg. Chirurg wykonuje kontrolowane przecięcie kości — najczęściej w obrębie bliższej części piszczeli (osteotomia wysoka piszczeli) lub dalszej części kości udowej (osteotomia nadkłykciowa) — i zmienia jej ustawienie o zaplanowaną wcześniej wartość kąta. Nowe położenie stabilizuje się płytą i śrubami. Wielkość korekcji planowana jest przed operacją na podstawie zdjęć osiowych całych kończyn.
Dla kogo. To rozwiązanie dla pacjentów, u których zmiany dotyczą jednego przedziału stawu, a pozostała część kolana jest zachowana — typowo osób aktywnych, dla których endoproteza byłaby decyzją przedwczesną. Osteotomia nie odtwarza zniszczonej chrząstki; odciąża ją, zmniejszając ból i spowalniając postęp zmian. Dla wielu pacjentów oznacza to odsunięcie w czasie decyzji o endoprotezie o lata.
Częste połączenie z innymi zabiegami. Osteotomię wykonuje się często razem z naprawą chrząstki lub rekonstrukcją więzadła. Powód jest ten sam w obie strony: naprawiona chrząstka w krzywo ustawionym kolanie zostanie zniszczona ponownie, a rekonstrukcja więzadła w takim kolanie jest bardziej narażona na niepowodzenie.
Czas trwania i rekonwalescencja. Zabieg trwa zwykle od jednej do dwóch godzin. Zrost kostny wymaga czasu — przez kilka tygodni obowiązuje ograniczone obciążanie kończyny, chodzenie o kulach i kontrola radiologiczna postępu zrostu. Powrót do pełnej aktywności zajmuje orientacyjnie od czterech do sześciu miesięcy.
Ryzyko obejmuje opóźniony zrost lub brak zrostu w miejscu przecięcia kości, infekcję, zakrzepicę, niedokorygowanie lub przekorygowanie osi, dolegliwości związane z materiałem zespalającym oraz konieczność jego późniejszego usunięcia.
O kwalifikacji do osteotomii decyduje badanie lekarskie wraz z oceną zdjęć osiowych kończyn.
Wskazania
Zmiany zwyrodnieniowe ograniczone do jednego przedziału stawu kolanowego
Szpotawość lub koślawość kolana powodująca przeciążenie jednego przedziału
Ból przy obciążaniu i chodzeniu u pacjenta aktywnego, u którego endoproteza byłaby przedwczesna
Uszkodzenie chrząstki wymagające naprawy w kolanie o nieprawidłowej osi
Niestabilność więzadłowa współistniejąca z zaburzeniem osi kończyny
Nieskuteczność leczenia zachowawczego: rehabilitacji, iniekcji, wkładek i modyfikacji aktywności
Zachowany zakres ruchu i dobra jakość pozostałych przedziałów stawu
Przebieg leczenia
Konsultacja
Wywiad lekarski, badanie fizykalne, analiza dokumentacji i wyników obrazowania
Diagnoza i plan
Precyzyjna diagnoza z wykorzystaniem badań obrazowych, omówienie opcji leczenia
Zabieg
Procedura wykonana z najwyższą precyzją, przy użyciu nowoczesnych technik
Rehabilitacja
Indywidualny plan powrotu do sprawności, kontrole pooperacyjne
Pytania
Najczęściej zadawane pytania
Endoproteza zastępuje zniszczone powierzchnie stawowe implantem. Osteotomia nie wymienia niczego — zmienia oś kończyny tak, aby obciążenie przeszło na zdrowy przedział. Zachowuje własny staw pacjenta, co ma znaczenie zwłaszcza u osób młodszych i aktywnych.
Nie. Nie odtwarza zniszczonej chrząstki. Zmniejsza ból i spowalnia postęp zmian, odciążając uszkodzony przedział.
Tak. Osteotomia nie zamyka tej drogi — u wielu pacjentów jej celem jest właśnie odsunięcie tej decyzji w czasie.
Przez kilka tygodni, do czasu potwierdzenia zrostu kostnego w kontrolnym zdjęciu RTG. Dokładny czas zależy od techniki i przebiegu gojenia.
Nie zawsze. Materiał zespalający usuwa się, gdy powoduje dolegliwości — zwykle nie wcześniej niż po uzyskaniu pełnego zrostu.
Korekcja jest zaplanowana i mieści się w granicach prawidłowej osi kończyny. U pacjentów z wyraźną szpotawością lub koślawością zmiana bywa widoczna — i jest zamierzonym celem operacji.
Kierownik kliniki
dr n. med. Tomasz Poboży
Specjalista II st. Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu
Doktor nauk medycznych, specjalista II stopnia ortopedii i traumatologii narządu ruchu z ponad 25-letnim doświadczeniem w ultrasonografii ortopedycznej.
Koordynator ortopedii w Klinice Chirurgii Szpitala Medicover w Warszawie. Pierwszy na świecie zabieg wszczepienia spacera podbarkowego InSpace Balloon pod kontrolą USG.