Rekonstrukcja chrząstki stawowej kolana

Chrząstka stawowa pokrywa powierzchnie kości tworzących staw i pozwala im przesuwać się względem siebie niemal bez tarcia. Nie ma własnego ukrwienia ani unerwienia, co ma dwie konsekwencje: uszkodzenie chrząstki długo nie boli bezpośrednio, a raz uszkodzona chrząstka nie regeneruje się samoistnie.

Ubytek chrząstki może powstać w wyniku urazu skrętnego, uderzenia w kolano, zwichnięcia rzepki, a także rozwijać się stopniowo — przy nieprawidłowej osi kończyny, niestabilności lub po usunięciu łąkotki. Nieleczony ubytek powiększa się i z czasem prowadzi do zmian zwyrodnieniowych obejmujących cały staw.

Cel leczenia jest inny niż przy większości zabiegów artroskopowych: nie chodzi o usunięcie uszkodzonej tkanki, lecz o wypełnienie ubytku tkanką, która przejmie funkcję chrząstki.

Stosowane techniki. Wybór zależy przede wszystkim od wielkości ubytku, jego lokalizacji oraz wieku i aktywności pacjenta:

• Mikrozłamania — nawiercenie warstwy podchrzęstnej, aby komórki szpiku dotarły do ubytku i utworzyły tkankę naprawczą. Technika stosowana przy niewielkich ubytkach.

• AMIC — mikrozłamania uzupełnione membraną kolagenową osłaniającą ubytek, co poprawia jakość powstającej tkanki. Stosowana przy ubytkach średniej wielkości.

• Mozaikoplastyka — przeniesienie własnych bloczków chrzęstno-kostnych z miejsca nieobciążanego w miejsce ubytku. Odtwarza prawdziwą chrząstkę szklistą, ale ma ograniczenia co do wielkości.

• Rekonstrukcja z wykorzystaniem własnych chondrocytów — procedura polegająca na pobraniu niewielkiej ilości zdrowej chrząstki pacjenta, jej rozdrobnieniu i wszczepieniu w miejsce ubytku. Metoda stosowana w leczeniu wybranych ogniskowych uszkodzeń chrząstki.

Warunek powodzenia, o którym trzeba wiedzieć przed operacją. Naprawa chrząstki nie uda się trwale, jeśli nie usunie się przyczyny uszkodzenia. Przy nieprawidłowej osi kończyny, niestabilności więzadłowej albo niestabilności rzepki konieczne bywa jednoczasowe wykonanie osteotomii korekcyjnej lub rekonstrukcji więzadła. Sama naprawa ubytku w źle ustawionym kolanie zostanie zniszczona ponownie.

Rekonwalescencja. Dłuższa niż po typowej artroskopii, bo nowa tkanka potrzebuje czasu na dojrzewanie. Zwykle przez kilka tygodni obowiązuje ograniczone obciążanie kończyny, a powrót do sportu zajmuje orientacyjnie od sześciu do dwunastu miesięcy, zależnie od techniki.

Ryzyko obejmuje infekcję, zakrzepicę, obrzęk stawu, przerost tkanki naprawczej oraz niepełne wypełnienie ubytku i utrzymywanie się dolegliwości.

O wyborze techniki i o kwalifikacji do zabiegu decyduje badanie lekarskie wraz z oceną badań obrazowych.