Rekonstrukcja troczków rzepki

Rzepka przesuwa się podczas zginania i prostowania kolana w bruździe międzykłykciowej kości udowej. Utrzymują ją w niej struktury po stronie przyśrodkowej, z których najważniejszą jest więzadło rzepkowo-udowe przyśrodkowe (MPFL). To ono w największym stopniu zapobiega przesunięciu rzepki na zewnątrz.

Przy zwichnięciu rzepki MPFL ulega uszkodzeniu niemal zawsze. Po pierwszym epizodzie więzadło może zagoić się na tyle, że staw pozostaje stabilny. Jeśli jednak dojdzie do kolejnych zwichnięć albo do utrwalonego uczucia uciekania rzepki, mówimy o nawracającej niestabilności rzepki — i wtedy leczenie zachowawcze zwykle już nie wystarcza.

Dlaczego nie należy z tym zwlekać. Każde zwichnięcie rzepki uszkadza chrząstkę na jej powierzchni i na kłykciu kości udowej. Kolejne epizody sumują się i prowadzą do zmian zwyrodnieniowych stawu rzepkowo-udowego, których nie da się cofnąć.

Na czym polega zabieg. Rekonstrukcja polega na odtworzeniu MPFL przy użyciu przeszczepu — najczęściej ścięgna mięśnia smukłego pobranego od pacjenta — lub niewchłanialnej taśmy. Przeszczep albo taśmę mocuje się do rzepki i kości udowej w miejscu anatomicznego przyczepu więzadła, wykorzystując kotwice lub śruby. Precyzja umiejscowienia mocowania w kości udowej ma kluczowe znaczenie: nieprawidłowe położenie może skutkować utrzymującą się niestabilnością albo nadmiernym naciskiem rzepki na kłykieć.

Ocena przyczyn towarzyszących. Niestabilność rzepki bywa skutkiem nie tylko uszkodzonego więzadła, ale też cech budowy: dysplazji bruzdy międzykłykciowej, wysokiego ustawienia rzepki lub nadmiernej rotacji kości. Dlatego przed operacją wykonuje się badania obrazowe oceniające te parametry — u części pacjentów sama rekonstrukcja MPFL nie wystarcza i konieczne jest dodatkowe postępowanie, na przykład przeniesienie guzowatości piszczeli.

Czas trwania i rekonwalescencja. Zabieg trwa zwykle od sześćdziesięciu do dziewięćdziesięciu minut. Po operacji przez kilka tygodni stosuje się ortezę z kontrolowanym zakresem zginania, a obciążanie kończyny zwiększa się stopniowo. Powrót do pełnej aktywności sportowej zajmuje orientacyjnie od czterech do sześciu miesięcy.

Ryzyko obejmuje infekcję, zakrzepicę, ograniczenie zakresu zginania, nawrót niestabilności, ból przedniego przedziału kolana oraz — przy nieprawidłowym napięciu przeszczepu — nadmierny docisk rzepki do kłykcia.

O kwalifikacji do zabiegu decyduje badanie lekarskie wraz z oceną badań obrazowych.