Rekonstrukcja uszkodzeń wielowięzadłowych

Uszkodzenie wielowięzadłowe kolana oznacza uszkodzenie co najmniej dwóch głównych struktur stabilizujących staw kolanowy: więzadła krzyżowego przedniego (ACL), więzadła krzyżowego tylnego (PCL), kompleksu przyśrodkowego — obejmującego między innymi więzadło poboczne piszczelowe (MCL) — lub kompleksu tylno-bocznego (PLC), którego elementem jest więzadło poboczne strzałkowe (LCL).

Uraz może obejmować również inne stabilizatory czynno-bierne kolana, w tym ścięgno mięśnia podkolanowego, pasmo biodrowo-piszczelowe (ITB), więzadło przednio-boczne (ALL), a rzadziej także ścięgno mięśnia półbłoniastego.

Jest to uraz zasadniczo różny od izolowanego zerwania jednego więzadła — najczęściej powstaje w mechanizmie wysokoenergetycznym: w wypadku komunikacyjnym, przy upadku z wysokości lub w sporcie kontaktowym. Bardzo często towarzyszy mu zwichnięcie stawu kolanowego, które u części pacjentów nastawia się samoistnie jeszcze przed przyjazdem do szpitala, przez co uraz bywa początkowo niedoszacowany. Jednocześnie mogą występować uszkodzenia łąkotek i chrząstki stawowej, a w najcięższych przypadkach również naczyń krwionośnych i nerwów.

Dlaczego ten uraz traktuje się odrębnie. Przy zwichnięciu kolana istnieje realne ryzyko uszkodzenia tętnicy podkolanowej oraz nerwu strzałkowego wspólnego. Dlatego pierwszym etapem postępowania nie jest operacja więzadeł, lecz ocena ukrwienia i unerwienia kończyny — w razie wątpliwości poszerzona o badania naczyniowe. Ten etap decyduje o bezpieczeństwie całego leczenia i wyprzedza wszystko inne.

Na czym polega rekonstrukcja. Celem operacji jest odtworzenie stabilności stawu przez rekonstrukcję uszkodzonych więzadeł i innych struktur stabilizujących. W zależności od rodzaju uszkodzenia struktury te mogą być naprawiane lub zastępowane przeszczepami — najczęściej z własnych tkanek pacjenta, takich jak ścięgna mięśni półścięgnistego i smukłego albo więzadło rzepki. Można również zastosować przeszczepy allogeniczne, zwłaszcza gdy materiału własnego jest za mało. Przeszczepy mocuje się w kanałach kostnych wykonanych w kości udowej i piszczelowej, w miejscach anatomicznych przyczepów odtwarzanych struktur.

Leczenie bywa prowadzone jednoetapowo — wszystkie wymagające rekonstrukcji struktury odtwarza się podczas jednej operacji — albo dwuetapowo, gdy stan tkanek miękkich, obrzęk, ograniczenie zakresu ruchu lub towarzyszące złamania nie pozwalają na jednoczasową rekonstrukcję. Wybór strategii jest decyzją indywidualną i zapada po pełnej diagnostyce.

Czas trwania. Operacja wielowięzadłowa jest zabiegiem złożonym i trwa zwykle od dwóch do czterech godzin, w zależności od liczby i rodzaju odtwarzanych struktur.

Ryzyko. Jak każda operacja, wiąże się z ryzykiem powikłań: infekcji, zakrzepicy, ograniczenia zakresu ruchu i sztywności stawu, ponownej niestabilności, a także utrzymujących się dolegliwości neurologicznych, jeśli w chwili urazu doszło do uszkodzenia nerwu. Sztywność pooperacyjna jest przy tym urazie częstsza niż po rekonstrukcji pojedynczego więzadła — stąd nacisk na odpowiednio wcześnie rozpoczęte, ale prowadzone rozsądnie usprawnianie.

Rehabilitacja. Jest to najdłuższy element leczenia i w praktyce w dużej mierze decyduje o jego wyniku. Powrót do pełnej aktywności, w tym do sportu, zajmuje orientacyjnie od dziewięciu do dwunastu miesięcy, a u części pacjentów dłużej. Protokół ustalany jest indywidualnie i zależy od tego, które struktury odtwarzano oraz czy występowały inne uszkodzenia.

O kwalifikacji do zabiegu decydują badanie lekarskie oraz analiza badań obrazowych, a nie opis na stronie internetowej.