Clock-Face Sonography of the Glenoid Labrum: A Pictorial Technical Protocol for Patients Ineligible for MRI/MR Arthrography

Diagnostyka obrąbka stawowego barku (labrum) od lat opiera się przede wszystkim na rezonansie magnetycznym oraz artrografii MR, które pozostają standardem w planowaniu leczenia operacyjnego. W praktyce klinicznej istnieje jednak istotna grupa pacjentów, u których wykonanie tych badań jest niemożliwe lub utrudnione – ze względu na obecność implantów metalowych, przeciwwskazania do kontrastu, klaustrofobię czy ograniczoną dostępność badania. Przedstawiony w pracy protokół ultrasonograficznej oceny obrąbka barkowego (USG barku) powstał jako odpowiedź na tę lukę diagnostyczną. Jego podstawą jest przełożenie koncepcji „tarczy zegara” (clock-face), znanej z artroskopii, na badanie USG. Pozwala to na uporządkowaną, powtarzalną ocenę całego obrąbka w zakresie 360°, z podziałem na segmenty odpowiadające lokalizacjom używanym przez chirurgów – co ma bezpośrednie znaczenie w komunikacji klinicznej. Kluczowym elementem tej metody jest standaryzacja badania. Protokół dokładnie określa ułożenie pacjenta, orientację głowicy oraz manewry dynamiczne dla poszczególnych części obrąbka – od segmentów przednich (często związanych z uszkodzeniami typu Bankart), przez dolne, aż po górne (SLAP). Takie podejście pozwala ograniczyć zależność badania od operatora i zwiększa jego powtarzalność. Istotnym aspektem jest wykorzystanie nowoczesnych technik obrazowania ultrasonograficznego, takich jak tryb trapezoidalny czy zastosowanie głowicy konweksowej. Pozwalają one na lepszą wizualizację struktur anatomicznych mimo obecności cieni akustycznych generowanych przez wyrostek barkowy i kruczy, które tradycyjnie ograniczają możliwości USG w tej okolicy. Największą przewagą ultrasonografii pozostaje jednak możliwość oceny dynamicznej. Dynamiczne USG barku pozwala obserwować zachowanie obrąbka podczas ruchu, co ma szczególne znaczenie w diagnostyce niestabilności. W praktyce klinicznej wiele uszkodzeń obrąbka – w tym subtelne szczeliny, nieregularności czy przemieszczenia – może być widocznych dopiero w trakcie rotacji ramienia, a nie w badaniach statycznych. Z punktu widzenia praktyki ortopedycznej istotne jest również to, że badanie USG barku może być wykonane bezpośrednio podczas wizyty. Pozwala to na natychmiastowe powiązanie obrazu z badaniem klinicznym i objawami pacjenta. W wielu przypadkach umożliwia to szybsze podjęcie decyzji dotyczącej dalszego leczenia – zarówno zachowawczego, jak i operacyjnego. Metoda ta znajduje szczególne zastosowanie w medycynie sportowej, w ostrych urazach barku oraz w kontroli pooperacyjnej, gdzie szybka i dynamiczna ocena struktur ma kluczowe znaczenie. Może być również przydatna u pacjentów z podejrzeniem uszkodzeń obrąbka typu SLAP lub Bankart, zwłaszcza gdy dostęp do rezonansu magnetycznego jest ograniczony. Należy jednak podkreślić, że ultrasonograficzna ocena obrąbka barkowego nie ma na celu zastąpienia artrografii MR, szczególnie w planowaniu leczenia operacyjnego. Jest to metoda uzupełniająca – a w określonych sytuacjach alternatywna – która może dostarczyć istotnych informacji diagnostycznych wtedy, gdy MR nie jest dostępny lub możliwy do wykonania. Wyniki przedstawione w pracy pokazują, że przy odpowiedniej technice możliwa jest pełna, 360-stopniowa ocena obrąbka barkowego w badaniu USG. Jednocześnie metoda ta wymaga doświadczenia oraz świadomości ograniczeń ultrasonografii, takich jak anizotropia czy wpływ ucisku głowicy na obraz badanych struktur. Z praktycznego punktu widzenia największą wartością tego podejścia jest jego zastosowanie w codziennej pracy. Standaryzowany protokół USG barku pozwala przejść od badania „orientacyjnego” do świadomej, ukierunkowanej diagnostyki, która realnie wpływa na decyzje terapeutyczne. Opisany protokół dotyczy ultrasonograficznej oceny obrąbka barkowego (labrum), w tym zmian typu SLAP i Bankart, szczególnie w sytuacjach, gdy badanie rezonansu magnetycznego lub artrografia MR nie mogą być wykonane lub są niedostępne. Na podstawie publikacji: Poboży T. i wsp. Clock-Face Sonography of the Glenoid Labrum Diagnostics, 2025 DOI: 10.3390/diagnostics15233031

— Tomasz Poboży