Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthrosis) to przewlekłe schorzenie polegające na postępującym niszczeniu chrząstki stawowej. Dotyka milionów Polaków, najczęściej po 50. roku życia, choć coraz częściej diagnozowana jest u młodszych pacjentów — zwłaszcza po urazach sportowych.
Objawy choroby zwyrodnieniowej
Pierwszym sygnałem jest zazwyczaj ból stawu pojawiający się przy ruchach i ustępujący w spoczynku. Z czasem dołączają: sztywność poranna (trwająca do 30 minut), trzeszczenie w stawie, ograniczenie zakresu ruchu oraz obrzęk. W zaawansowanym stadium ból występuje również w nocy, znacząco obniżając jakość życia.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Do najważniejszych czynników ryzyka należą: wiek (naturalne zużycie chrząstki), nadwaga i otyłość (każdy dodatkowy kilogram to 4-krotne obciążenie stawu kolanowego), przebyte urazy, przeciążenia zawodowe i sportowe, predyspozycje genetyczne oraz zaburzenia osi kończyny.
Diagnostyka
Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i obrazowym. Badanie RTG pozwala ocenić zaawansowanie zmian — zwężenie szpary stawowej, osteofity i torbiele podchrzęstne. USG ortopedyczne umożliwia precyzyjną ocenę tkanek miękkich, wysięku i synovitis. Rezonans magnetyczny (MRI) jest wskazany w wątpliwych przypadkach.
Metody leczenia
Leczenie choroby zwyrodnieniowej jest wieloetapowe. Na początku stosujemy metody zachowawcze: farmakoterapię (NLPZ, paracetamol), fizjoterapię, redukcję masy ciała i modyfikację aktywności. W kolejnym etapie — iniekcje dostawowe pod kontrolą USG: kwas hialuronowy (wiskosuplementacja), osocze bogatopłytkowe (PRP) lub terapię komórkami macierzystymi Lipogems.
Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, rozważamy leczenie operacyjne: artroskopię stawu (usunięcie ciał wolnych, naprawa łąkotek) lub endoprotezoplastykę — czyli wszczepienie sztucznego stawu.
Kiedy zgłosić się do ortopedy?
Nie czekaj, aż ból stanie się nie do zniesienia. Im wcześniej podejmiesz leczenie, tym większe szanse na zachowanie sprawności i uniknięcie operacji. Zgłoś się do specjalisty, jeśli: ból stawu utrzymuje się dłużej niż 2 tygodnie, zauważasz ograniczenie ruchomości, odczuwasz trzeszczenie lub blokowanie stawu.
dr n. med. Tomasz Poboży
Specjalista II st. Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu