Rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego (ACL) — poradnik dla sportowców

Więzadło krzyżowe przednie (ACL) jest jednym z kluczowych stabilizatorów stawu kolanowego. Jego uszkodzenie najczęściej występuje u sportowców uprawiających dyscypliny z nagłymi zmianami kierunku — piłkę nożną, koszykówkę, narciarstwo czy tenis.

Do zerwania ACL dochodzi najczęściej podczas: gwałtownego skręcenia kolana przy ustabilizowanej stopie, lądowania po skoku z rotacją, bezpośredniego uderzenia w kolano. Charakterystyczny jest trzask w stawie i natychmiastowy obrzęk — to sygnał, że doszło do poważnego uszkodzenia.

Diagnostyka obejmuje testy kliniczne (Lachman, szuflada przednia, pivot-shift) oraz rezonans magnetyczny, który potwierdza diagnozę i pozwala ocenić towarzyszące uszkodzenia łąkotek i chrząstki.

Nie zawsze. U pacjentów o niskiej aktywności fizycznej, bez niestabilności stawu, możliwe jest leczenie zachowawcze — intensywna rehabilitacja wzmacniająca mięśnie stabilizujące kolano. Jednak u sportowców planujących powrót do sportu operacja jest zdecydowanie rekomendowana.

Zabieg wykonujemy artroskopowo — przez małe nacięcia, pod kontrolą kamery. Przeszczep ACL pozyskujemy z własnych tkanek pacjenta (ścięgna mięśnia półścięgnistego lub więzadła rzepki) lub ze ścięgna dawcy. Nowe więzadło mocujemy w wywierconych kanałach kostnych za pomocą bioresorbowanych śrub interferencyjnych.

Rehabilitacja po rekonstrukcji ACL trwa 6-9 miesięcy i jest kluczowa dla sukcesu operacji. Etapy: tygodnie 1-2 — redukcja obrzęku, odzyskanie pełnego wyprostu; tygodnie 3-6 — przywrócenie zakresu ruchu, chód bez kul; miesiące 2-4 — wzmacnianie mięśni, ćwiczenia propriocepcji; miesiące 4-6 — bieganie, ćwiczenia specyficzne; miesiące 6-9 — testy funkcjonalne, powrót do sportu.

Powrót do pełnej aktywności sportowej jest możliwy po uzyskaniu odpowiednich wyników w testach funkcjonalnych (izokinetyka, hop test). Statystyki pokazują, że ponad 90% sportowców wraca do uprawiania sportu na poprzednim poziomie.